Jaskiniowcy na Słowacji - luty 2014

W dniach 17-22 lutego zespół z Zakładu Klimatologii i Ochrony Atmosfery wziął udział w badaniach terenowych na Słowacji, które realizowane były w ramach umowy o współpracy pomiędzy Uniwersytetem Wrocławskim a Zarządem Jaskiń Słowackich (projekt pt. „Rozpoznanie dynamiki procesów klimatycznych (naturalnych i zmienionych pod wpływem antropopresji) w jaskiniach słowackich i polskich o zróżnicowanych cechach środowiska”). W badaniach wzięli udział Tymoteusz Sawiński i Magdalena Korzystka-Muskała ze ZKiOA oraz Jan Zelinka z Zarządu Jaskiń Słowackich.

Celem wyjazdu była dokumentacja warunków klimatycznych i lodowych w jaskiniach Demänovskiej Lodowej oraz Dobšinskiej Lodowej podczas obecnego nietypowego sezonu zimowego. Pomiary prowadzono również w udostępnionych i nieudostępnionych dla ruchu turystycznego częściach Jaskini Domica (Słowacki Kras). Stanowiły one kontynuację badań nad mechanizmami formowania się ustroju termicznego w tym złożonym systemie jaskiniowym.

Tegoroczna ciepła i bezśnieżna zima, panująca na Słowacji, odbiła się na środowisku jaskiniowym, a jej wpływ szczególnie widoczny był w jaskiniach lodowych. W ich wnętrzu nie zarejestrowano typowego dla tej pory roku silnego wychłodzenia, lecz przez cały sezon utrzymywała się temperatura bliska 0°C charakterystyczna dla półrocza letniego. W takich warunkach woda infiltrująca do wnętrza jaskini zamiast zamarzać i powodować przyrost ilości lodu jaskiniowego, przyczyniała się do jego ciągłej degradacji.

Największe zmiany zaobserwowano w jaskini Demänovskiej Lodowej, która ze względu na niewielką ilość zgromadzonego lodu – około 800 m3 – jest wrażliwa na tego typu anomalie. Dla porównania, objętość monolitu lodowego w drugiej z badanych jaskiń lodowych – jaskini Dobšinskiej – wynosi 110 000 m3. Taka ilość masy lodowej stanowi swoisty „akumulator chłodu”, który przeciwdziała gwałtownej reakcji systemu klimatyczno-lodowego jaskini na sezonowe anomalie pogodowe.

Ciekawostka: Oprócz dwóch największych – Dobšinskiej Lodowej i Demänovskiej Lodowej, na Słowacji znajduje się jeszcze 37 innych jaskiń lodowych, zlokalizowanych w różnych regionach kraju (Bela, 1995). W Polsce występowanie jaskiń lodowych stwierdzono wyłącznie w Tatrach. Największą z nich jest Jaskinia Lodowa w Ciemniaku, w której znajduje się 1500 m3 lodu, oprócz niej obecność wieloletniego lodu jaskiniowego stwierdzono  jeszcze w 26 innych jaskiniach tatrzańskich (Siarzewski, 1994)

Oprac. M. Korzystka-Muskała, T. Sawiński

 

 

 


 

Klaps - Zmiany klimatu, zanieczyszczenia powietrza i przekroczenia ładunków krytycznych w regionie granicznym Polska - Saksonia

Klaps – Klimawandel, Luftverschmutzung und Belastungsgrenzen von Ökosystemen im sächsisch-polnischen Grenzraum 

Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Polska - Saksonia 2007-2013

 

Dowiedz się więcej...

 

Zakład Klimatologii i Ochrony Atmosfery

ul. Kosiby 8
51-621 Wrocław
   
Telefony: +48-71-348-54-41
+48-71-372-94-97
Fax: +48-71-372-94-98
   
E-mail: info.meteo@uwr.edu.pl